Αναγνώστες

Δευτέρα 14 Οκτωβρίου 2019

Δημιουργική γραφή- Ημερολόγιο

Ημερολόγιο
Είναι ένα κειμενικό είδος στο οποίο ένα άτομο καταγράφει τα πιο σημαντικά γεγονότα της προσωπικής του ζωής καθώς και της δημόσιας ζωής της εποχής του. Το ημερολόγιο είναι κείμενο με προσωπικό χαρακτήρα και δε γράφεται για να δημοσιευτεί ή για να διαβαστεί από άλλους εκτός από τον ίδιο το συγγραφέα.
Χαρακτηριστικά ημερολογίου
Δήλωση τόπου και χρόνου και η χρονολογική παράθεση των γεγονότων.
Μεσολαβεί ελάχιστος χρόνος ανάμεσα στο χρόνο των γεγονότων και στην καταγραφή τους.
Λόγος επιγραμματικός,  ελλειπτικός και πολλές φορές συνθηματικός.
Γραφή συνειρμική και  αποσπασματική. 
Οι σκέψεις και οι ιδέες οργανώνονται και αναπτύσσονται με ελεύθερο τρόπο.
Περιέχει σχόλια, παρατηρήσεις, κρίσεις και σκέψεις και μια υποκειμενική καταγραφή όλων των θεμάτων που απασχολούν το άτομο που γράφει το ημερολόγιο.
Καταγραφή σκέψεων σε α πρόσωπο.
Το ύφος είναι προσωπικό, φυσικό, στοχαστικό και εξομολογητικό.
Συνήθως είναι ένα είδος γραπτού εσωτερικού μονολόγου όμως μπορεί να απευθύνεται και σε ένα τρίτο φανταστικό πρόσωπο.
Αποσπάσματα από ημερολόγια


Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ

Παρασκευή, 23 Ιουλίου 1943
 

Αγαπητή Κίττυ,
Έχω διάθεση να σου διηγηθώ τι θέλει να κάνει ο καθένας μας, όταν θα βγούμε από δω. Η μεγαλύτερη επιθυμία της Μαργκό και του Βαν Ντάαν είναι να βουτήξουν ως το σαγόνι μέσα σε ένα πολύ ζεστό μπάνιο και να μείνουν εκεί μισή ώρα τουλάχιστον. Η κ. Βαν Ντάαν θέλει, πριν από όλα, να φάει γλυκά. Ο Ντύσσελ δεν σκέφτεται παρά τη Λόττε, τη γυναίκα του. Η μαμά θέλει να ξαναβρεί τον καφέ της, ο μπαμπάς να επισκεφτεί τον κ. Βόσσεν και ο Πέτερ να πάει στον κινηματογράφο. Εγώ απλώς θα πετούσα απ’ τη χαρά μου και θα ’μουν τόσο ευτυχισμένη, ώστε δεν θα ’ξερα από πού ν’ αρχίσω.
Εκείνο που επιθυμώ πιο πολύ είναι να ξαναβρεθώ στο σπίτι μου, να μπορώ να κυκλοφορώ ελεύθερα, να κινούμαι και τέλος να εργάζομαι συστηματικά, δηλαδή να ξαναβρώ το σχολείο...
Δική σου
Άννα

 
 Σάββατο, 7 Νοεμβρίου 1942
  
  Αγαπητή Κίτυ
 Η μητέρα προστατεύει τη Μαργκότ, αυτό είναι ολοφάνερο· προστατεύουν πάντα η μια την άλλη. Έχω τόσο πολύ συνηθίσει αυτή την κατάσταση, ώστε έχω γίνει εντελώς αδιάφορη στις μομφές της μητέρας και στην γκρινιάρικη διάθεση της Μαργκότ.
         Δεν τις αγαπώ, παρά μόνο γιατί είναι μητέρα μου και αδερφή μου. Για τον πατέρα, το πράγμα είναι διαφορετικό. Πληγώνομαι κάθε φορά που δείχνει την προτίμησή του για τη Μαργκότ, που επιδοκιμάζει τις πράξεις της, που τη γεμίζει μ' επαίνους και χάδια, γιατί αγαπώ τρελά τον Πιμ. Είναι το μεγάλο μου ιδεώδες. Δεν αγαπώ κανέναν στον κόσμο όσο τον πατέρα.
         Δεν καταλαβαίνει ότι στη Μαργκότ δε φέρεται με τον ίδιο τρόπο που φέρεται σε μένα. Η Μαργκότ είναι αναμφισβήτητα η πιο έξυπνη, η πιο ευγενική, η πιο όμορφη και η πιο καλή! Παρ' όλ' αυτά έχω κι εγώ λίγο δικαίωμα να με παίρνουν στα σοβαρά. Υπήρξα πάντα ο κλόουν της οικογένειας, πάντα με χαρακτηρίζουν ανυπόφορη και πάντα είμαι ο αποδιοπομπαίος τράγος· εγώ πάντα πληρώνω τα σπασμένα, πότε εισπράττοντας επιπλήξεις και πότε πνίγοντας μέσα μου την απελπισία μου. Τα φαινομενικά κανακέματα δε μ' ευχαριστούν πια, ούτε και οι λεγόμενες σοβαρές συζητήσεις. Περιμένω από τον πατέρα κάτι που δεν είναι ικανός να μου δώσει.
         Δε ζηλεύω τη Μαργκότ, δεν τη ζήλεψα ποτέ, δε φθόνησα ουδέποτε, ούτε την ομορφιά της ούτε την εξυπνάδα της· το μόνο που ζητώ είναι την αγάπη του πατέρα, την αληθινή στοργή του, όχι μόνο για το παιδί του, αλλά για την Άννα, αυτή που είναι.


Γαντζώνομαι στον πατέρα, γιατί είναι ο μόνος που διατηρεί σε μένα τα τελευταία υπολείμματα του οικογενειακού αισθήματος. Ο πατέρας δε θέλει να καταλάβει ότι μερικές φορές έχω μια ακατανίκητη ανάγκη να ανακουφιστώ, να του μιλήσω για τη μητέρα· αρνείται να με ακούσει και αποφεύγει καθετί που έχει σχέση με τα ελαττώματά της.
         Περισσότερο απ' όλους τους άλλους, η μητέρα, με το χαρακτήρα της και τα ελαττώματά της, μου πλακώνει την καρδιά. Δεν ξέρω πια τι στάση να κρατήσω· δε θέλω να της πω βάναυσα πως είναι παράλογη, σαρκαστική και σκληρή· από την άλλη, όμως, δεν μπορώ να είμαι πάντα κατηγορούμενη.
         Όπως και να το κάνεις, είμαστε τα δυο άκρα αντίθετα και, μοιραία, συγκρουόμαστε. Δεν κρίνω το χαρακτήρα της μητέρας, γιατί δεν είμαι αρμόδια να τον κρίνω· τη συγκρίνω μόνο με την εικόνα της μητέρας που είχα πλάσει με τη σκέψη μου. Για μένα, η μητέρα μου δεν είναι πάντα «η μητέρα»· κι έτσι αναγκάζομαι να εκπληρώσω αυτόν το ρόλο μόνη μου. Είμαι ξεκομμένη από τους γονείς μου, έχω χάσει λίγο τα νερά μου και δεν ξέρω σε ποιο λιμάνι ν' αράξω. Όλ' αυτά γιατί έχω στο νου μου ένα ιδεώδες παράδειγμα: το ιδεώδες της γυναίκας που είναι μητέρα, και το οποίο δε βρίσκω καθόλου σ'εκείνη που είμαι υποχρεωμένη να ονομάζω μητέρα μου.
         Έχω πάντα την πρόθεση να παραβλέπω τα ελαττώματα της μαμάς, να μη δω παρά μόνο τις αρετές της, και να προσπαθήσω να βρω στον εαυτό μου αυτό που μάταια αναζητώ σ'εκείνη. Αλλά δεν τα καταφέρνω, και το απελπιστικό είναι πως ούτε ο πατέρας ούτε η μητέρα υποπτεύονται ότι μου λείπουν στη ζωή κι ότι τους αποδοκιμάζω γι' αυτόν το λόγο. Υπάρχουν τάχα γονείς ικανοί να δώσουν πλήρη ικανοποίηση στα παιδιά τους; Μερικές φορές μού περνά η σκέψη ότι ο Θεός θέλει να με δοκιμάσει, όχι μόνο τώρα αλλά και αργότερα· το κυριότερο είναι να γίνω συνετή, χωρίς παραδείγματα και ανώφελα λόγια, για να είμαι αργότερα πιο δυνατή. Ποιος άλλος θα διαβάσει ποτέ αυτές τις επιστολές, εκτός από μένα;
         Ποιος άλλος θα με παρηγορήσει, γιατί συχνά έχω ανάγκη παρηγοριάς· πολύ συχνά μου λείπει η δύναμη, ό,τι κάνω δεν είναι αρκετό και δεν αποτελειώνω τίποτε. Δεν το αγνοώ· προσπαθώ να διορθωθώ, και κάθε μέρα χρειάζεται να ξαναρχίσω από την αρχή. Με μεταχειρίζονται με τον πιο αναπάντεχο τρόπο. Τη μια μέρα, η Άννα είναι πανέξυπνη και μπορεί κανείς να μιλά μπροστά της για οποιοδήποτε θέμα· την επομένη, η Άννα είναι μια χαζούλα που δεν καταλαβαίνει τίποτ' απολύτως και φαντάζεται πως έχει αντλήσει από τα βιβλία σπουδαία πράγματα.
         Ωστόσο, δεν είμαι πια μωρό και η χαϊδεμένη μικρούλα που γελάνε καλοσυνάτα μαζί της σε κάθε περίπτωση. Έχω το ιδανικό μου, έχω μάλιστα πολλά ιδανικά· έχω τις ιδέες μου και τα σχέδιά μου, μόλο που δεν μπορώ ακόμη να τα εκφράσω.

Α, πόσα πράγματα δεν παρουσιάζονται στο μυαλό μου το βράδυ, όταν είμαι μόνη, ακόμη και την ημέρα, όταν είμαι αναγκασμένη να υπομένω εκείνους που μ' ενοχλούν κι εκείνους που παρεξηγούν ό,τι θέλω να πω!
         Τελικά ξαναγυρίζω πάντα αυτόματα στο Ημερολόγιό μου, που είναι για μένα η αρχή και το τέλος, γιατί από την Κίτυ δε λείπει ποτέ η υπομονή· της υπόσχομαι πως σε πείσμα όλων θ' αντέξω το χτύπημα, θα τραβήξω το δρόμο μου και θα καταπιώ τα δάκρυά μου. Μόνο που θα 'θελα πολύ να δω ένα αποτέλεσμα, θα 'θελα πολύ να έχω μια ενθάρρυνση, έστω για μία φορά, από κάποιον που μ' αγαπά.
         Μη με κρίνεις αυστηρά, μα φρόντισε να με βλέπεις απλώς και μόνο σαν ένα πλάσμα που μερικές φορές αισθάνεται ότι το ποτήρι ξεχειλίζει.



Δική σου, Άννα


Συμβουλευτείτε και τις ακόλουθες διαδικτυακές πηγές:
  1.  http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=144155
  2. http://www.annefrank.org









Ζλάτλα Φιλίποβιτς, Ένα Ημερολόγιο από το Σεράγεβο (απόσπασμα)


Δευτέρα 29 Ιουνίου 1992

Dear Mimmy ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΠΙΑ ΤΟΥΣ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΥΣ! ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΒΙΔΕΣ ΠΟΥ ΠΕΦΤΟΥΝ! ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΕΚΡΟΥΣ! ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ! ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΕΙΝΑ! ΚΑΙ ΤΗ ΔΥΣΤΥΧΙΑ! ΚΑΙ ΤΟ ΦΟΒΟ! Η ζωή μου δεν είναι όλα αυτά! Δεν μπορεί κανείς να κατηγορήσει μια μαθήτρια έντεκα χρονών επειδή θέλει να ζήσει! Μια μαθήτρια που δεν πηγαίνει πια στο σχολείο, που δε νιώθει καμία χαρά, καμία από τις συγκινήσεις μιας μαθήτριας. Ένα παιδί που δεν μπορεί να παίζει πια, που έχει μείνει χωρίς φίλες, χωρίς ήλιο, χωρίς πουλιά, χωρίς επαφή με τη φύση, χωρίς φρούτα, χωρίς σοκολάτες, χωρίς καραμέλες, ένα παιδί που έχει μείνει μόνο με λίγο γάλα σε σκόνη. Ένα παιδί που, με μια μόνο λέξη, δε ζει σαν παιδί. Ένα παιδί του πολέμου. Τώρα πια συνειδητοποιώ πραγματικά ότι βρίσκομαι μέσα σ' έναν πόλεμο, ότι είμαι μάρτυρας ενός βρόμικου και απεχθούς πολέμου. Εγώ, όπως επίσης και χιλιάδες άλλα παιδιά μιας πόλης που καταστρέφεται, κλαίει, θρηνεί, ελπίζει σε μια βοήθεια που δε θα έρθει. Θεέ μου, θα σταματήσουν όλα αυτά μια μέρα, θα μπορέσω να ξαναγίνω μαθήτρια, να ξαναγίνω ένα παιδί που θα είναι χαρούμενο επειδή είναι παιδί; Άκουσα να λένε ότι η παιδική ηλικία είναι η πιο όμορφη περίοδος της ζωής. Ήμουν χαρούμενη όταν ζούσα σαν ένα φυσιολογικό παιδί, αυτός ο βρόμικος πόλεμος, όμως, μου πήρε τα πάντα. Για ποιο λόγο; Είμαι θλιμμένη. Θέλω να κλάψω. Κλαίω.
Η Ζλάτα σου





Δευτέρα 9 Σεπτεμβρίου 2019

«Εμείς, οι λαοί του Αμαζονίου, είμαστε γεμάτοι φόβο. Σύντομα, θα είστε κι εσείς»

«Εμείς, οι λαοί του Αμαζονίου, είμαστε γεμάτοι φόβο. Σύντομα, θα είστε κι εσείς»

[ ARTI news / Κόσμος / 05.09.19 ]

5 Σεπτεμβρίου 2019
Μιλάει ο Raoni Metuktire, αρχηγός των ιθαγενών της φυλής Kayapo´ της Βραζιλίας. 
"Εμείς, οι λαοί του Αμαζονίου, είμαστε γεμάτοι φόβο. Σύντομα, θα είστε κι εσείς. Καταστρέφετε τα εδάφη μας, δηλητηριάζετε τον πλανήτη και σπέρνετε θάνατο επειδή είστε χαμένοι. Και σύντομα θα είναι πολύ αργά για να αλλάξετε.
Για πολλά χρόνια, εμείς, οι ιθαγενείς ηγέτες και λαοί του Αμαζονίου, προειδοποιούσαμε εσάς, τους αδελφούς μας, που έχετε προκαλέσει τόσο μεγάλη ζημιά στα δράση μας. Αυτό που κάνετε, θα αλλάξει ολόκληρο τον κόσμο και θα καταστρέψει το σπίτι μας – και θα καταστρέψει και το δικό σας σπίτι.
Έχουμε αφήσει στην κρίση την διχαστική μας ιστορία, για να ενωθούμε. Μόλις πριν από μια γενιά, πολλές από τι φυλές μας, μάχονταν η μία την άλλη αλλά τώρα είμαστε ενωμένοι, πολεμώντας μαζί εναντίον του κοινού μας εχθρού. Κι αυτός οι κοινός εχθρός είναι οι μη ιθαγενείς που εισέβαλαν στη γη μας και τώρα καίνε ακόμη κι εκείνα τα μικρά κομμάτια του δάσους που μας αφήσατε για να ζούμε.
Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Μπολσονάρο, ενθάρρυνε τους γαιοκτήμονες, που έχουν τις ιδιοκτησίες τους κοντά κοντά στη γη μας, να «καθαρίσουν το δάσος» και δεν κανει τίποτε για να τους εμποδίσει από το να εισβάλουν στην περιοχή μας.
Σας καλούμε να σταματήσετε αυτό που κάνετε, να σταματήσετε την καταστροφή, να σταματήσετε την επίθεσή σας στην «καρδιά» της Γης.
Όταν κόβετε τα δέντρα, προσβάλετε το πνεύμα των προγόνων μας. Όταν σκάσετε για ορυκτά «τρυπάτε» την «καρδιά» της Γης. Και όταν ρίχνετε δηλητήρια στο χώμα και στα ποτάμια -χημικά από την γεωργία και υδράργυρο από τα χρυσωρυχεία – αποδυναμώνετε τα δάση, τα φυτά, τα ζώα, και την ίδια την γη. Όταν αποδυναμωνετε την γη με αυτόν τον τρόπο, αρχίζει να πεθαίνει.
Αν η γη πεθάνει, αν ο δικός μας πλανήτης πεθάνει, τότε κανεις μας δεν θα καταφέρει να επιβίωσει και θα πεθάνουμε και εμείς. Γιατί το κάνετε αυτό;
Λέτε πως είναι για την ανάπτυξη – αλλά τι είδους ανάπτυξη αφαιρεί τον πλούτο του δάσους και τον αντικαθιστά με μόνο ένα είδος βλάστησης ή ένα είδος ζώου; Όπου τα δάση κάποτε μάς έδωσαν ό,τι χρειαζόμασταν για μια ευτυχισμένη ζωή – την τροφή μας, την στέγαση, τα φάρμακα – τώρα υπάρχει μόνο σόγια και βοοειδή.
Για ποιον είναι αυτή η ανάπτυξη; Λίγοι μόνο άνθρωποι ζουν στις αγροτικές εκτάσεις• δεν μπορούν να συντηρήσουν πολλούς ανθρώπους και είναι άγονες.
Γιατί, λοιπόν, το κάνετε αυτό;
Καταλαβαίνουμε ότι ο λόγος είναι πως κάποιοι από εσάς μπορείτε να βγάλετε πολλά χρήματα.
Στην γλώσσα των Kayapo’, αποκαλούμε τα λεφτά σας «piu caprim», που σημαίνει «λυπημένος φεύγει» επειδή είναι ένα νεκρό και άχρηστο πράγμα, το οποίο φέρνει μόνο κακό και θλίψη. Όταν τα λεφτά σας εισχωρούν στις κοινότητες μας, αυτό προκαλεί μεγάλα προβλήματα, αποξενώνονται τους ανθρώπους μας.
Και μπορούμε να δούμε πως κάνει ακριβώς το ίδιο στις πόλεις σας, όπου αυτοί που εσείς αποκαλείτε πλούσιους, ζουν απομονωμένοι ο ένας από τον άλλον, με τον φόβο πως άλλοι άνθρωποι θα έρθουν να τους αφαιρέσουν το «piu caprim» τους. Στο μεταξύ, άλλοι άνθρωποι λιμοκτονούν ή ζουν μέσα στη φτώχεια επειδή δεν έχουν αρκετά χρήματα για να προμηθευτούν φαγητό για τους ίδιους και τα παιδιά τους.
Αλλά εκείνοι οι πλούσιοι άνθρωποι θα πεθάνουν, όπως θα πεθάνουμε όλοι μας. Και όταν οι ψυχές θα χωριστούν από τα σώματά τους, θα είναι δυστυχείς και θα υποφέρουν επειδή, όσο ήταν εν ζωή, έκαναν τόσους πολλούς ανθρώπους να υποφέρουν, αντί να τους βοηθούν, αντί να διασφαλίσουν πως όλοι οι άλλοι έχουν αρκετή τροφή, πριν οι ίδιοι θρέψουν τους εαυτούς τους. Αυτός είναι ο δικός μας τρόπος, ο τρόπος των Kayapo’, ο τρόπος των ιθαγενών.
Πρέπει να αλλάξετε τον τρόπο ζωής σας επειδή είστε χαμένοι, έχετε χάσει τον δρόμο σας. Εκεί που κατευθύνεστε, είναι ο δρόμος της καταστροφής και του θανάτου.
Για να ζήσετε, θα πρέπει να σέβεστε τον κόσμο, τα δέντρα, την βλάστηση, τα ζώα, τα ποτάμια, όπως και την ίδια την γη. Επειδή όλα αυτά έχουν ψυχή, έχουν πνεύμα, όλα αυτά είναι πνεύμα και χωρίς πνεύμα, η Γη θα πεθάνει, η βροχή θα σταματήσει και και τα σπαρτά θα μαραθούν και θα πεθάνουν κι αυτά.
Όλοι αναπνέουμε τον ίδιον αέρα, όλοι πίνουμε το ίδιο νερό. Όλοι ζούμε σε αυτόν τον έναν πλανήτη. Πρέπει να προστατέψουμε την Γη.
Αν δεν το κάνουμε, οι δυνατοί άνεμοι θα έρθουν και θα καταστρέψουν το δάσος. Τότε θα νιώσετε τον φόβο που νιώθουμε εμείς."

Μετάφραση: Κατερίνα Νικολάου

Δευτέρα 6 Μαΐου 2019

Εξεταστέα ύλη μαθημάτων Α ομάδας

Ως εξεταστέα ύλη ορίζονται τα δύο τρίτα (2/3) της διδαχθείσας. Σε κάθε περίπτωση η εξεταστέα ύλη δεν μπορεί να είναι λιγότερη από το μισό της διδακτέας. Η επιλογή και ο ακριβής προσδιορισμός της εξεταστέας ύλης για κάθε μάθημα γίνεται από τον διδάσκοντα και σε περίπτωση που το μάθημα διδάσκεται από περισσότερους του ενός καθηγητές γίνεται μετά από συνεργασία μεταξύ τους. Η εξεταστέα ύλη κατατίθεται και εγκρίνεται από τον Διευθυντή και γνωστοποιείται στους μαθητές πέντε (5) εργάσιμες
ημέρες πριν από τη λήξη των μαθημάτων. 

Κυριακή 5 Μαΐου 2019

Η λογοτεχνία στη ζωή μας και ο ρόλος του σχολείου

Η λογοτεχνία στη ζωή μας και ο ρόλος του σχολείου
Τα τελευταία χρόνια βιώνουμε μία μεγάλη κρίση, στον πολιτικό, πολιτιστικό, οικονομικό, και κοινωνικό τομέα, επομένως ούτε η λογοτεχνία μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη από αυτές τις συνθήκες. Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια κάνουμε λόγο για «λογοτεχνία της κρίσης», για ποιητές, δηλαδή, και πεζογράφους που χρησιμοποιούν κατά κάποιο τρόπο την κρίση ως πρωτογενές υλικό για το έργο τους. Δεν μπορεί άλλωστε να γίνει διαφορετικά…
Η λογοτεχνία όμως, παρά την κρίση, συνεχίζει να μοιάζει με ένα ξεχωριστό «θεατρικό έργο». Ο αναγνώστης, έστω και για λίγο, γίνεται ο άρχοντας της ανάγνωσης. Είναι ο σκηνοθέτης της παράστασης που λέγεται ανάγνωση στο μεγάλο θέατρο της ζωής. Σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί σε ένα έργο που έχει γράψει κάποιος άλλος. Προσαρμόζει το κοστούμι στα δικά του μέτρα. Δεν ταυτίζεται και δεν υποδύεται μηχανικά το ρόλο του. Αντίθετα αναπλάθει τις εικόνες με το δικό του υλικό, τις δικές του εμπειρίες και τις δικές του προσδοκίες.
Η λογοτεχνία οδηγεί τον αναγνώστη σε ένα ανεξερεύνητο κομμάτι του εαυτού του, και τον μεταφέρει σε κόσμους που δεν θα μπορούσε ποτέ να επισκεφθεί. Παράλληλα είναι ο ισχυρότερος πολέμιος της πληκτικής και πεζής πραγματικότητας και ένας καθρέπτης της κοινωνικής πραγματικότητας. Η λογοτεχνία είναι μια αντίληψη ζωής, ένας χώρος που κουβαλάει με τρόπο αυθεντικό και εναργή όλη την περιπέτεια της πολύπαθης ιστορικής μας διαδρομής.
Όσοι λοιπόν επιμένουμε ακόμα να διαβάζουμε λογοτεχνία στην εποχή μας είναι γιατί πιστεύουμε σε αυτό που μας προσφέρει. Δε θα καταφέρουμε ποτέ να αλλάξουμε τον κόσμο με την ποίηση και τα μυθιστορήματα, αξίζει όμως τον κόπο να δοκιμάσουμε την ευεργετική επίδρασή τους στη ζωή και στον χαρακτήρα μας. Και φυσικά, αξίζει να μυήσουμε και τα παιδιά από μικρή ηλικία με τη λογοτεχνία, ώστε αυτή η σπουδαία παρακαταθήκη που υπάρχει να καταφέρει στο μέλλον να πολλαπλασιαστεί, όχι μόνο αριθμητικά, αλλά και ποιοτικά.
Αναντίρρητα η χρησιμοθηρική αντίληψη του εκπαιδευτικού μας συστήματος καθώς και η ωφελιμιστική σχέση μας με τη γνώση αλλοιώνουν την ψυχή και την ουσία της Παιδείας. Η μάθηση θεωρείται ως μια σχεδόν αποκλειστική σχολική λειτουργία και όχι ως μια βασική και δια βίου συνιστώσα της υπαρξιακής αγωνίας του εαυτού μας και της κοινωνικής μας ολοκλήρωσης.
Μέσα σε όλα αυτά όμως η λογοτεχνία μπορεί να δώσει άλλη διάσταση στη λειτουργία της γνώσης, όπου ο μαθητής θεωρείται ως ενεργό υποκείμενο και δεν είναι δέκτης μιας εγκιβωτισμένης γνώσης στην οποία μάλιστα θα δοκιμαστεί μέσω της απομνημονευτικής του ικανότητας. Καλλιεργεί πολλαπλά τη φαντασία του παιδιού, στοιχείο απαραίτητο για την προσωπική μαθησιακή ανέλιξή του.
Ίσως η πιο θετική επιρροή της λογοτεχνίας στο σχολικό γίγνεσθαι είναι ότι αναθεωρεί την κλασική αντίληψη της δόμησης της γνώσης, η οποία επιχειρεί μέσω της στείρας μετάδοσης εννοιών και μηνυμάτων να διαπαιδαγωγήσει τους νέους. Η λογοτεχνία με την αυθεντικότητα και τη ζωντάνια του αφηγηματικού λόγου, με την πολλαπλότητα των σχηματικών παραστάσεων της μυθιστορηματικής ή μη υφής της αλλά και με τις ποιητικές και συμβολικές εικόνες της θεμελιώνει τη μόρφωση όχι μέσω μιας ψυχαναγκαστικής αντίληψης αλλά μέσω του δημιουργικού ταξιδιού της στις ατέλειωτες πτυχές του κόσμου…
Τα χρόνια όμως περνάνε και δεν πρέπει μονίμως να διδάσκουμε κατά κόρον βασιζόμενοι στον «κανόνα». Είναι αναγκαίο όσο ποτέ άλλοτε να γίνει υπέρβαση του κανόνα που διαχωρίζει την «υψηλή» λογοτεχνία από την παραλογοτεχνία, με την έννοια ότι πρέπει να είμαστε ανοιχτοί και προς αυτά τα κείμενα τα οποία οι ίδιοι οι μαθητές θεωρούν λογοτεχνία – αστυνομικά, κόμικς, επιστημονική φαντασία κ.ά. ώστε να αποστιγματιστούν οι ιδιαίτερες αναγνωστικές προτιμήσεις τους.
Λόγω της δημοτικότητάς τους αυτά τα αναγνώσματα επηρεάζουν τους μαθητές. Με την ένταξή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία όμως τους δίνεται η ευκαιρία να διερευνήσουν τη σχέση μαζί τους και τελικά να εκφράσουν τις προσωπικές εμπειρίες τους στον χώρο του σχολείου. Δεν χρειάζεται να τους επιβάλλουμε τι να διαβάσουν, χρειάζεται όμως να τους κατευθύνουμε σωστά ώστε να βρουν μόνοι τους αυτό που πραγματικά τους αρέσει να διαβάσουν και να γίνουν συνειδητοί αναγνώστες ώστε να συνδιαλέγονται με τα κείμενα, να τα ερμηνεύουν και φυσικά να τα αξιολογούν…
Συμπερασματικά πιστεύω ότι η λογοτεχνία πρέπει να αρδεύεται από τις συνθήκες και τα ρεύματα της εποχής της, αλλά να μην πλημμυρίζει από αυτά. Η λογοτεχνία είναι το σταυροδρόμι όπου ο συγγραφέας διασταυρώνεται με τον τόπο, τον χρόνο και την αιωνιότητα. Συνεπώς, είναι χρέος του συγγραφέα να παλεύει να συναιρέσει το «εδώ» και το «τώρα» με την αιωνιότητα – δηλαδή με το ήθος και τις αξίες που κρατάνε την ανθρώπινη ψυχή ζωντανή και φλέγουσα παρά τις αμέτρητες κρίσεις που έζησε, ζει και θα ζήσει. Και φυσικά μέσα σε όλα αυτά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η περιπέτεια της λογοτεχνίας είναι ένα ισχυρό αντιστάθμισμα στη χρησιμοθηρική αντίληψη της εκπαίδευσης αλλά και στην τεχνοκρατική πρακτική της κοινωνίας.
Η αποστολή είναι, αναμφίβολα, δύσκολη και επώδυνη. Η επιτυχία δεν είναι πάντοτε δεδομένη. Αλλά έτσι πρέπει να είναι η λογοτεχνία που αγαπάμε: για τα δύσκολα…

Δημήτρης Χρυσόπουλος
(ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ)


Γλυκό του κουταλιού

  Γλυκό του κουταλιού           Μεγάλο μέρος της ποίησης του Κύπριου ποιητή Κυριάκου Χαραλαμπίδη απηχεί το ιστορικό γεγονός της τουρκικής ει...