AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

 

Άρθρο 16
Ανακεφαλαιωτική εξέταση στο μάθημα της «Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας»Β. Στον κλάδο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

Το κείμενο (ποιητικό ή πεζό) που δίνεται στους/στις μαθητές/τριες επιλέγεται μεταξύ των κειμένων που έχουν μελετηθεί στην τάξη. Στην Γ' τάξη υπάρχει και η δυνατότητα να επιλεγεί άγνωστο κείμενο, ομοειδές ή ομόθεμο με τα κείμενα που μελετήθηκαν. Το κείμενο πρέπει να συνοδεύεται από σύντομο εισαγωγικό σημείωμα όπου δηλώνονται ο/η λογοτέχνης, ο τίτλος του βιβλίου, η χρονολογία έκδοσης και όποια άλλη πληροφορία (π.χ. ιστορικό πλαίσιο κ.ά.) κρίνεται αναγκαία από τον/την εκπαιδευτικό. Επίσης, το κείμενο είναι δυνατόν να συνοδεύεται από εικόνα.

1. Το πρώτο θέμα αναφέρεται στην κατανόηση του κειμένου και με αυτό ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών/τριών

α) είτε να εντοπίζουν στο κείμενο (πεζό ή ποιητικό) ορισμένες πληροφορίες, όπως τα πρόσωπα, τον χώρο, τον χρόνο, το σκηνικό, το κοινωνικό πλαίσιο, το πρόβλημα που απασχολεί τα πρόσωπα, κατευθύνει τη δράση τους κ.τ.λ., τεκμηριώνοντας την άποψη τους με στοιχεία του κειμένου,

β) είτε να αναγνωρίζουν τα βασικά θέματα ή τις ιδέες που απασχολούν τον/τη λογοτέχνη και τη στάση που υιοθετεί απέναντι σε αυτά/αυτές, τεκμηριώνοντας την άποψη τους με στοιχεία του κειμένου,

γ) είτε να αναλύουν κάποιον από τους χαρακτήρες (κίνητρα, αξίες, επιλογές κ.τ.λ.), τεκμηριώνοντας την άποψη τους με στοιχεία του κειμένου,

δ) είτε να εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο «συνομιλεί» το κείμενο με την εικόνα που το συνοδεύει.

Το συγκεκριμένο θέμα βαθμολογείται με έξι (06) μονάδες.

2. Το δεύτερο θέμα αναφέρεται σε ζητήματα δομής και γλώσσας του κειμένου και με αυτό ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών

α) είτε να αναγνωρίζουν τη διάκριση ανάμεσα στο περιεχόμενο (τι λέει το κείμενο) και στις επιλογές ως προς τη μορφή (πώς το λέει το κείμενο), επισημαίνοντας βασικά στοιχεία οργάνωσης της αφηγηματικής πλοκής ή της ποιητικής γραφής,

β) είτε να εντοπίζουν μέσα στο κείμενο συγκεκριμένους δείκτες (π.χ. αφηγηματικούς τρόπους, αφηγηματικές τεχνικές, σχήματα λόγου κ.ά.) και να σχολιάζουν τον λειτουργικό τους ρόλο,

γ) είτε να επισημαίνουν και να αξιολογούν ως προς το αποτέλεσμα που έχουν για τον αναγνώστη μαθητή/την αναγνώστρια μαθήτρια οι γλωσσικές και υφολογικές επιλογές του/της λογοτέχνη.

Το συγκεκριμένο θέμα βαθμολογείται με έξι (06) μονάδες.

3. Το τρίτο θέμα αναφέρεται στην παραγωγή γραπτού λόγου και απορρέει από το κείμενο. Προτείνονται ένα θέμα αναγνωστικής ανταπόκρισης και ένα θέμα δημιουργικής γραφής και κάθε μαθητής/τρια επιλέγει ένα από τα δυο.

Ι. Όσον αφορά την αναγνωστική ανταπόκριση ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών/τριών

α) είτε να σχολιάζουν ιδέες, αξίες, στάσεις, πράξεις και συμπεριφορές που αναδεικνύονται στο κείμενο τεκμηριώνοντας την άποψη τους με στοιχεία του κειμένου και του εισαγωγικού σημειώματος,

β) είτε να συγκρίνουν ιδέες, αξίες, στάσεις, πράξεις και συμπεριφορές που αναδεικνύονται στο κείμενο με αντίστοιχες του σήμερα,

γ) είτε να συσχετίσουν ιδέες, αξίες, στάσεις, πράξεις και συμπεριφορές που αναδεικνύονται στο κείμενο με προσωπικές εμπειρίες, βιώματα, συναισθήματα κ.τ.λ.

II. Όσον αφορά τη δημιουργική γραφή, οι μαθητές/τριες καλούνται:
 α) είτε να αναδιηγηθούν τμήμα της ιστορίας από την οπτική γωνία συγκεκριμένου ήρωα (π.χ. με μορφή ημερολογίου, επιστολής κ.τ.λ.),
 β) είτε να αλλάξουν ή να συμπληρώσουν δημιουργικά το αρχικό κείμενο (π.χ. με τη δημιουργία νέας σκηνής ή διαλόγων, την εισαγωγή στοιχείων περιγραφής ή σχολίων ή οπτικών, ακουστικών και άλλων εικόνων κ.ά.),
 γ) είτε να διατυπώσουν σκέψεις και να εκφράσουν συναισθήματα που τους ενεργοποιεί η ανάγνωση του λογοτεχνικού κειμένου σε ένα νέο κείμενο το οποίο υιοθετεί τα χαρακτηριστικά κειμενικού είδους (ποιητικού ή πεζού) που ορίζεται από τον/την εκπαιδευτικό.

Με το κείμενο αυτό:

α) ως προς το περιεχόμενο ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών/τριών να αξιοποιούν με τρόπο ευρηματικό τα δεδομένα του κειμένου.

β) ως προς τη δομή ελέγχεται ο βαθμός ανταπόκρισης του μαθητικού κειμένου στο κειμενικό είδος που ζητείται.

γ) ως προς τη μορφή ελέγχονται το ύφος (επιλογή κατάλληλου λεξιλογίου, ιδιωματισμών, σύνταξης που υπηρετούν τον σκοπό του κειμένου και ταιριάζουν στο κειμενικό είδος και το επικοινωνιακό πλαίσιο) και η χρήση της γλώσσας (ορθογραφία, σύνταξη, σαφήνεια στη διατύπωση, στίξη κ.τ.λ.)

Η έκταση του κειμένου που καλούνται να παραγάγουν οι μαθητές/τριες μπορεί να κινείται μεταξύ εκατό (100) και διακοσίων (200) λέξεων. Η συγκεκριμένη ερώτηση βαθμολογείται με οκτώ (08) μονάδες.

Το ύφος στη Λογοτεχνία

 Α. Τι είναι ύφος

 Ύφος λέγεται ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο ο ομιλητής ή ο συγγραφέας εκφράζει  τις σκέψεις και τα συναισθήματά του στο έργο του. Το ύφος («Ύφος» = η υφή του  λόγου) εκδηλώνεται - δημιουργείται με τα ανάλογα σχήματα λόγου και τις ανάλογες λέξεις που χρησιμοποιεί ο ομιλητής ή ο συγγραφέας, καθώς και με το  χρώμα και  την ισχύ της φωνής στον  προφορικό λόγο. Το ύφος είναι ισοδύναμο με τη φυσιογνωμία,  το πνεύμα και το χαρακτήρα του ομιλητή ή του συγγραφέα.

Τα κυριότερα είδη ύφους στη λογοτεχνία:

Λυρικό = Ποιητική λειτουργία της γλώσσας. Απευθύνεται στο συναίσθημα του δέκτη.

Γλαφυρό = Βασίζεται στις σαφείς και καλαίσθητες εικόνες, που προσδίδουν ζωντάνια και παραστατικότητα στο λόγο. Χρήση σχημάτων λόγου, διαλόγου, ρητορικών ερωτήσεων.

Απλό, λιτό = Απλή έκφραση και σύνταξη. Καθημερινό λεξιλόγιο ,μικροπερίοδος  λόγος, κυριαρχία παρατακτικής  σύνταξης ,κυριαρχία  ρημάτων,ενεργητική  σύνταξη,απουσία σχημάτων λόγου.

(Αυτό)σαρκαστικό/ Ειρωνικό = Ειρωνεία προς άλλους ή προς τον εαυτό, επικριτική διάθεση (η διαβάθμιση ποικίλλει).

Χιουμοριστικό, εύθυμο = Οι λεκτικοί συνδυασμοί αποσκοπούν στη διακωμώδηση προσώπων ή καταστάσεων.Λογοπαίγνια, ευφυολογήματα, υπονοούμενα,     προφορικότητα,καθημερινό λεξιλόγιο.

Υποβλητικό = Στην πεζογραφία ο συγγραφέας υποδηλώνει βαριές και καταθλιπτικές ψυχικές ή συναισθηματικές καταστάσεις.

Ρεαλιστικό = Βασίζεται σε ακριβείς περιγραφές δίχως προσπάθεια ωραιοποίησης.

Χαλαρό = Βασίζεται στη συνειρμική σύνδεση σκέψεων και εικόνων. Συχνές επαναλήψεις και παρεκβάσεις.

 Οικείο = α/β ενικό ρηματικό πρόσωπο, προσφωνήσεις οικειότητας, παρατακτική σύνδεση / ασύνδετο σχήμα ,ενεργητική σύνταξη, απλές προτάσεις.

Επίσημο= Αφηρημένες  έννοιες και επιστημονικοί  όροι, παθητική  σύνταξη, υποτακτική  σύνταξη  -διαδοχή υπόταξη,  γ΄ πρόσωπο.

Επιτηδευμένο,πομπώδες,στομφώδες,ρητορικό=χρήση   σπάνιων  ή εντυπωσιακών  λέξεων, κοσμητικά  επίθετα, κατάχρηση   εκφραστικών  μέσων, περίπλοκη  σύνταξη, χρήση   λέξεων  και  φράσεων από την  καθαρεύουσα

Ζωηρό  , προφορικό= Μικροπερίοδος  λόγος, ασύνδετο   σχήμα,  παρατακτική  σύνταξη  καθημερινές  λέξεις και  φράσεις, σημεία  στίξης, επιφωνήματα.

Ειρωνικό, σαρκαστικό=Υπαινιγμοί, χρήση σημείων στίξης ως σχόλιο,  εξεζητημένο λεξιλόγιο, μειωτικές εκφράσεις

Μελαγχολικό,δραματικό,απαισιόδοξο=Δημιουργία  έντονης  συναισθηματικής φόρτισης

Διδακτικό, συμβουλευτικό , παραινετικό=β’ ενικό / πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο, υποτακτική / προστακτική έγκλιση ,βουλητικές προτάσεις.

Απολογητικό εξομολογητικό=χρήση  α΄ ενικού  προσώπου,παρελθοντικοί χρόνοι, προσωπικά συναισθήματα και σκέψεις – βιώματα

Απρόσωπο,ουδέτερο=γ’ ρηματικό πρόσωπο, αναφορική λειτουργία γλώσσας, απουσία συναισθηματισμού.

Επιστημονικό= Ειδική ορολογία .Μακροπερίοδος λόγος.  Επίκληση στη λογική.  Αναφορική χρήση γλώσσας   .Αναλυτικός λόγος (επεξηγήσεις)

Λαϊκό= Καθημερινό λεξιλόγιο. Παρατακτική σύνδεση, προφορικότητα.

 Β.Με ποια στοιχεία «αποκωδικοποιούμε» το ύφος στα λογοτεχνικά κείμενα;

Με τα εκφραστικά στοιχεία (κειμενικούς δείκτες) του γραπτού λόγου: 

• Χρήση της γλώσσας (κυριολεκτική/ μεταφορική χρήση της γλώσσας ή αναφορική/ ποιητική λειτουργία της)
• Λεξιλόγιο (επίσημο, απλό/καθημερινό, φυσικό, λόγιο, λαϊκό, εξεζητημένο, κ.α.)
• Σύνδεση προτάσεων (παρατακτική, υποτακτική σύνδεση, ασύνδετο σχήμα)
• Μικροπερίοδος ή Μακροπερίοδος λόγος
• Σημεία στίξης
• Ρηματικά πρόσωπα
• Σχήματα λόγου (επαναλήψεις, αντιθέσεις, μεταφορές, προσωποποιήσεις, υπερβολές, κ.ο.κ.)
• Εικόνες
• Αφηγηματικές τεχνικές [ (εσωτερικός) μονόλογος, (εσωτερικός) διάλογος]
• Αν απευθύνεται στη λογική ή στο συναίσθημα του δέκτη.

  Γ.Ύφος λογοτεχνικού έργου και ύφος αποσπάσματος.

  Πρόκειται για μια διάκριση που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Μπορεί ένας συγγραφέας να έχει ενιαίο ύφος σε όλη την έκταση του λογοτεχνικού του έργου ή να διαφοροποιεί το ύφος του. Γι’ αυτό το λόγο προσέχουμε την εκφώνηση της ερώτησης για το ύφος, αν μας ζητάει να χαρακτηρίσουμε το ύφος όλου του κειμένου ή να επικεντρωθούμε σε κάποιο απόσπασμα.

  Δ.Παραδείγματα λογοτεχνικού ύφους.

  Όπως προαναφέραμε το ύφος είναι το όλον, το οποίο απαρτίζεται από επιμέρους στοιχεία. Για να «αποκωδικοποιήσουμε» το ύφος του συγγραφέα, καταγράφουμε αυτά τα επιμέρους στοιχεία ξεκινώντας από τα πιο «ηχηρά» μέσα στο κείμενο.

  Παραδείγματα

  «Μμμ…» σκέφτηκε λίγο ο άλλος γλάρος, που ήταν μεγαλύτερος. Δεν απάντησε αμέσως. Πέταξε μόνος του πιο μακριά, ρούφηξε το θαλασσινό αεράκι και ξαναγύρισε στο σύντροφό του. «Ποιος σου είπε πως δεν έδωσε ο Θεός φτερά στους ανθρώπους; Μόνο που… τα δικά τους φτερά είναι κρυμμένα βαθιά μέσα στην ψυχή τους. Πρέπει μόνοι τους να ψάξουν, να τ’ ανακαλύψουν, να τα ξεδιπλώσουν και να πετάξουν στην ομορφιά».

  (Αλκυόνη Παπαδάκη, Το χαμόγελο του δράκου)

  Η συγγραφέας στο συγκεκριμένο απόσπασμα χρησιμοποιεί την ποιητική λειτουργία της γλώσσας, καθώς σε όλο το απόσπασμα κυριαρχούν η προσωποποίηση (οι δύο γλάροι συνομιλούν) και οι μεταφορές (ρούφηξε το θαλασσινό αεράκι,τα δικά τους φτερά είναι κρυμμένα βαθιά μέσα στην ψυχή τους).Το λεξιλόγιο είναι απλό, φυσικό και ο λόγος μικροπερίοδος. Η συγγραφέας χρησιμοποιεί τα αποσιωπητικά, για να δείξει τον προβληματισμό και το δισταγμό του γλάρου («Μμμ…», Μόνο που…). Απευθύνεται στο συναίσθημα του αναγνώστη, καθώς μιλά για «τα φτερά» της ανθρώπινης ψυχής που βοηθούν τον άνθρωπο «να πετάξει στην ομορφιά».Όλα αυτά τα στοιχεία απαρτίζουν το λυρικό ύφος του αποσπάσματος.

  Δε θα’ κλαιγε αφήνοντας το μαγαζί. Στο νέο τόπο που θα πήγαινε, σ’ αυτή τη μακρινή χώρα, δε θα’ ταν το ίδιο. Έπειτα θα παντρευόταν. Ναι, αυτή η Έβελιν. Και ο κόσμος θα της φερόταν με σεβασμό. Δε θα της φερόταν όπως στη μητέρα της. Δηλαδή όπως ο πατέρας φερόταν στη μητέρα της. Ακόμα και τώρα που η ίδια είχε κλείσει τα δεκαεννιά, ένιωθε ακόμα να κινδυνεύει από το θυμό του πατέρα της. Σ’ αυτόν δε χρωστούσε τις ταχυπαλμίες της; Το περίεργο ήταν πως όταν ήταν παιδιά δεν την είχε ποτέ χτυπήσει, όπως συνήθιζε να κάνει με τον Χάρη και τον Ερνέστο. Γιατί αυτή ήταν κορίτσι∙ καλά!(Τζέημς Τζόυς, «Η Έβελιν», Φάκελος Υλικού Νεοελληνική Λογοτεχνία,Δίκτυο 1ο,  «Όταν θέλεις να φύγεις…» )

  Ο συγγραφέας στο συγκεκριμένο απόσπασμα χρησιμοποιεί, κατά βάση, μικροπερίοδο λόγο (Έπειτα θα παντρευόταν, Ναι, αυτή η Έβελιν), απλό, καθημερινό λεξιλόγιο (το μαγαζί, φερόταν, χρωστούσε, ταχυπαλμίες), επαναλήψεις (πατέρας, φερόταν) και λέξεις συναισθηματικά φορτισμένες (θυμό, ταχυπαλμίες, είχε χτυπήσει). Επίσης, χρησιμοποιεί σημεία στίξης, ερωτηματικό, άνω τελεία και θαυμαστικό δηλωτικά της συναισθηματικής κατάστασης της ηρωίδας [Σ’ αυτόν δε χρωστούσε τις ταχυπαλμίες της; (εσωτερικός διάλογος), Γιατί αυτή ήταν κορίτσι∙ καλά! (μικρή παύση στον ειρμό της σκέψης της και αμέσως μετά ειρωνεία)]. Με όλους αυτούς τους απλούς εκφραστικούς τρόπους ο συγγραφέας μας υποβάλλει στη βαριά και καταθλιπτική καθημερινότητα της Έβελιν. Συνεπώς, το ύφος είναι απλό και υποβλητικό.

  Δύο, τρεις, πέντε, δέκα σταλαγμοί.

  Όμοιοι με το μονότονον βήμα του άγρυπνου ναύτου φρουρού εις την κουβέρταν. Πλέει εις μαύρα πέλαγα και βλέπει ουρανόν και θάλασσαν αγρίως χορεύουσαν, και τυλιγμένος εις την καπόταν του διασχίζει ακαριαίως το σκότος με την εξάπτουσαν και υποσβήνουσαν λαμπυρίδα του τσιγάρου του.

  Οι πετεινοί δεν είχαν λαλήσει το τρίτον λάλημα. Ίσως είχαν τρομάξει από την βαθείαν, θρηνώδη φωνήν του σαλεπτσή, όστις είχεν αρχίσει το φθινόπωρον, νύκτα βαθιά, να κράζη. Ήτο ως κρωγμός αγνώστου ορνέου, το οποίον είχε χάσει τον αέρα του, και είχεν ενσκήψει μέσα εις την πόλιν, κ’ εζήτει αρπάγματα να σπαράξη.

  – Ζεστό! Βράζει!…

   (Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Ο ξεπεσμένος δερβίσης», Φάκελος Υλικού Νεοελληνική Λογοτεχνία, Δίκτυο 3ο, «Βίοι ελάσσονες»)Ο συγγραφέας στο συγκεκριμένο απόσπασμα, χρησιμοποιεί την παρομοίωση (σχήμα λόγου) και ως εκφραστικό μέσο την εικόνα. Από την αρχή του αποσπάσματος μάς παρομοιάζει το ρυθμό που πέφτουν οι σταλαγμοί με το βηματισμό του ναύτη στην κουβέρτα (όμοιοι με μονότονον βήμα του άγρυπνου ναύτου φρουρού εις την κουβέρταν). Και προεκτείνει την παρομοίωση με τη συνολική εικόνα αυτού του ναύτη (πλέει εις μαύρα πέλαγα … υποσβήνουσαν λαμπυρίδα του τσιγάρου του). Οι λέξεις της εικόνας αποδίδουν/ αισθητοποιούν το βαρύ και μελαγχολικό κλίμα της ζωής του ναύτη αλλά και του σκηνικού στο οποίο επιδιώκει να μας εντάξει ο συγγραφέας (μαύρα πέλαγα, αγρίως χορεύουσαν, σκότος, υποσβήνουσαν λαμπυρίδα).Στην επόμενη παράγραφο, ο Παπαδιαμάντης συνεχίζει με ακουστικές εικόνες (δεν είχεν λαλήσει το τρίτο λάλημα, βαθείαν, θρηνώδη φωνήν, κρωγμός αγνώστου ορνέου) καθώς και με μία ακόμη παρομοίωση (ως κρωγμός αγνώστου ορνέου). Στο τέλος της παραγράφου, ακούγεται η προαναγγελθείσα ανθρώπινη φωνή υπό μορφήν μονολόγου (- Ζεστό! Βράζει!…). Όλα αυτά τα στοιχεία συνιστούν ένα γλαφυρό ύφος που διαπνέεται από έντονο λυρισμό, αφού μας υποβάλλει σταδιακά στο μελαγχολικό κλίμα του διηγήματος προκαλώντας μας ανάλογα συναισθήματα.

  Ύφος είναι ο ίδιος ο άνθρωπος.

  Georges – Louis Buffon

  Ε.ΑΣΚΗΣΕΙΣ  ΣΤΟ ΥΦΟΣ   ΤΟΥ  ΚΕΙΜΕΝΟΥ

  
  

  1.       Πως   θα  χαρακτηρίζατε  το   ύφος  στο  ακόλουθο  απόσπασμα  από  κείμενο   : α] απλό     β]  περίτεχνο  γ]  επίσημο ;    Να  τεκμηριώσετε  την  απάντησή  σας  με  αναφορά   σε  συγκεκριμένες  εκφραστικές  επιλογές 

  Κοινότατος, βέβαια, ο τόπος πως η εργασία μπορεί να είναι χαρά, όταν ασχολείσαι με αυτό που αγαπάς και ξέρεις, μ' αυτό που ται­ριάζει στην κλίση σου και στο «μεράκι» σου, μ' αυτό όπου έχεις «μυηθεί» και που άρχισες να το κατακτάς. Αλλά τι χαρά μπορεί να νιώσει ένας φιλόλογος, ένας μαθηματικός, ένας γεωπόνος, που αναγκάζεται να κάνει το γκαρσόνι ή το νυχτοφύλακα για τον επιούσιο; Και τι θα προσφέρει στο περιβόητο «κοινωνικό σύνολο», κάνοντας εργασία που αγνοεί και που μισεί, και μην κάνοντας την ερ­γασία που γνωρίζει και λαχταρά; Μετρήθηκε τάχα πόση είναι αυτού του είδους η σπατάλη εργατικού δυναμικού αλλά και το «διαφεύγον κέρδος» από τη μη αξιοποίηση γνώσεων και σπουδαστικού χρόνου;

  
  

  2.       Πως   θα  χαρακτηρίζατε  το   ύφος  στο  ακόλουθο  απόσπασμα  από  κείμενο   : α] επιστημονικό    β]  γλαφυρό    γ]  ειρωνικό ;    Να  τεκμηριώσετε  την  απάντησή  σας  με  αναφορά   σε  συγκεκριμένες  εκφραστικές  επιλογές 

  Το ίδιο έγινε με όλα τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα πράματα που άγ­γισε με το μαγικό ραβδί της η Μεγάλη Τέχνη. Ας ξαναθυμηθούμε κείνο το παλιό παραμύθι που μας έλεγε η γιαγιά, για την πολιτεία που μια κατάρα τη μαρμάρωσε. Εκεί, λέει, όλα τα 'χε σκεπάσει η σιωπή της ακινησίας. Τ' αηδόνια ασάλευτα, βουβά πάνω στα ακίνητα κλαδιά. Τα δάση πετρωμένα. Κανένα αγέρι. Μήτε ένα θρόισμα. Οι βρύσες στερεμένες, και μπροστά στις στεγνές γούρνες μαρμαρωμένες και οι κοπέλες, με τις στάμνες στο χέρι, αδειανές. Έτσι, παντού. Οι άνθρωποι και τα ζωντανά, πετρωμένα αγάλματα. Τα μά­τια τους αδειανά από βλέμμα και το στόμα τους από φωνή. Τα κύματα στη θά­λασσα μαρμάρωσαν κι αυτά.   Και κάποια μέρα, να και περνά η Πεντάμορφη, η μικρή μάγισσα. Περνά μέσα στη νεκρή πολιτεία, χαμογελά με καλοσύνη, και τ' αγγίζει όλα με το τριανταφυλλί ραβδάκι της. Τις πέτρες, τις πόρτες, τους αν­θρώπους, τα δέντρα και τα νερά. Και τότες γίνεται το θάμα. Ένας άνεμος ζω­ής φυσά πάνω στη μαρμαρωμένη χώρα.

  
  

  3.       Να   αναγνωρίσετε  τρία  γνωρίσματα  του  επιστημονικού  ύφους   στο  ακόλουθο  απόσπασμα  

  Η ψυχική τυραννία του μελλοθάνατου είναι ίσως το πιο σοβαρό επιχείρημα για την κατάργηση της θανατικής ποινής. Πραγματικά ο καταδικασμένος σε θάνατο έχει το μονα­δικό «προνόμιο» να γνωρίζει τη βεβαιότητα του επικείμενου θανάτου του, πράγμα που τον τοποθετεί έξω από τα όρια της ανθρώπινης υπάρξεως. Η  υπαρξιακή-οριακή κατάσταση του μελλοθάνατου δεν είναι αντίθετη με το Σύνταγμα, αφού δεν έχει καμιά  σχέση με την απαγορευόμενη σ' αυτό προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ούτε όμως και αποτελεί μοναδική περίπτωση αυτή του θανατοποινίτη. Σε παρόμοια κατάσταση, βρίσκονται άνθρωποι που ξεκινούν για μια «αποστολή θανάτου», καθώς και ανίατα άρρω­στοι που γνωρίζουν το βέβαιο επικείμενο θάνατο τους. Η απίθανη παρέκκλιση από την πρόβλεψη δεν λείπει σαν αφηρημένη δυνατότητα σε καμιά από τις παρόμοιες περιπτώσεις πορείας προς το θάνατο.

  ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ: https://filologika.gr/lykio/g-lykiou/genikis-pedias/neoelliniki-glossa/yfos

   

  /http://exapostasews.blogspot.com/2015/04/blog-post_98.html

Χαρακτηρισμός  Ύφους	Γνωρίσματα
·         απλό , λιτό	απλό   λεξιλόγιο μικροπερίοδος  λόγος κυριαρχία παρατακτικής  σύνταξης κυριαρχία  ρημάτων ενεργητική  σύνταξη απουσία σχημάτων λόγου
·          οικείο	α/β ενικό ρηματικό πρόσωπο προσφωνήσεις οικειότητας παρατακτική σύνδεση / ασύνδετο σχήμα ενεργητική σύνταξη απλές προτάσεις
·         επίσημο	·         αφηρημένες  έννοιες και επιστημονικοί  όροι ·         παθητική  σύνταξη ·         υποτακτική  σύνταξη  -διαδοχή υπόταξη ·         γ΄ πρόσωπο
·         επιτηδευμένο , πομπώδες , στομφώδες, ρητορικό	·        χρήση   σπάνιων  ή εντυπωσιακών  λέξεων ·         κοσμητικά  επίθετα ·         κατάχρηση   εκφραστικών  μέσων ·         περίπλοκη  σύνταξη ·         χρήση   λέξεων  και  φράσεων από την  καθαρεύουσα
·         γλαφυρό  , λογοτεχνικό ,λυρικό , ποιητικό	·         ποιητική   γλώσσα ·         εικονοπλαστικός  λόγος ·         χρήση  εκφραστικών  μέσων ·         σημεία  στίξης Επίκληση στο συναίσθημα
·         ζωηρό  , προφορικό	·         μικροπερίοδος  λόγος ·         ασύνδετο   σχήμα ·         παρατακτική  σύνταξη ·         καθημερινές  λέξεις και  φράσεις ·         σημεία  στίξης ·         επιφωνήματα
·         εύθυμο χιουμοριστικό	λογοπαίγνια, ευφυολογήματα, υπονοούμενα Προφορικότητα Καθημερινό λεξιλόγιο
·         ειρωνικό, σαρκαστικό	Υπαινιγμοί Χρήση σημείων στίξης ως σχόλιο Εξεζητημένο λεξιλόγιο Μειωτικές εκφράσεις
·         μελαγχολικό, δραματικό, απαισιόδοξο	δημιουργία  έντονης  συναισθηματικής φόρτισης
·         διδακτικό, συμβουλευτικό , παραινετικό	β’ ενικό / πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο υποτακτική / προστακτική έγκλιση βουλητικές προτάσεις
·         απολογητικό   ·         εξομολογητικό	χρήση  α΄ ενικού  προσώπου  παρελθοντικοί χρόνοι προσωπικά συναισθήματα και σκέψεις – βιώματα
·        Απρόσωπο Ουδέτερο	γ’ ρηματικό πρόσωπο αναφορική λειτουργία γλώσσας απουσία συναισθηματισμού
Επιστημονικό	Ειδική ορολογία Μακροπερίοδος λόγος Επίκληση στη λογική Αναφορική χρήση γλώσσας Αναλυτικός λόγος (επεξηγήσεις)
Λαϊκό	Καθημερινό λεξιλόγιο Παρατακτική σύνδεση προφορικότητα

 

 

       

s

Ζώρζ Σαρή: "Και πάλι στο σχολείο ..."

 Λίγα λόγια για το κείμενο:

Πρόκειται για απόσπασμα από το  μυθιστόρημα* Ε.Π. (« Ενωμένες Πάντα»), το οποίο είναι αυτοβιογραφικό έργο και αναφέρεται στη σχέση της Σαρή με την επίσης γνωστή συγγραφέα Άλκη Ζέη. Η πλοκή του μυθιστορήματος εκτυλίσσεται λίγο πριν το Β’  παγκόσμιο πόλεμο σε ένα σχολείο θηλέων, όπου φοιτούν έφηβες κοπέλες γεμάτες ζωντάνια. Παίζουν, γελάνε, κάνουν σκανταλιές, γνωρίζουν ανθρώπους, συνάπτουν στενές σχέσεις, πραγματικές φιλίες οι οποίες δοκιμάζονται καθημερινά. Μέσα σε αυτό το σχολείο φοιτούν εσώκλειστες μαθήτριες, αλλά και κορίτσια που πηγαινοέρχονται από τα σπίτια τους. 

---

Είδος αποσπάσματος:
1. Πεζό: είδος γραπτού λόγου που συγγενεύει με την καθημερινή φυσική ομιλία
                                                        

2. Εφηβικό: συμβάλει: α) στην κοινωνικοποίηση των νεαρών αναγνωστών
                                     β) στην αυτοσυνειδησία τους
                                     γ) στην απόκτηση ταυτότητας
                                     δ) στην ενίσχυση της ικανότητας του εφήβου να ελέγχει τον εαυτό του και το περιβάλλον του
                                     ε) στο να βλέπει, να κρίνει, να εκτιμά τις απόψεις των άλλων εφήβων
3. Αυτοβιογραφικό περιγράφει γεγονότα που έχει ζήσει η συγγραφέας

Θεματικά κέντρα:
1. Η επιστροφή στο σχολείο μετά τις διακοπές
2. Σκιαγράφηση των χαρακτήρων των ηρώων
3. Φιλία
4. Παιδαγωγικές σχέσεις και αντιλήψεις 

---

Περιεχόμενο: 

• το απόσπασμα είναι κοινωνικό και δείχνει τις σχέσεις των κοριτσιών μεταξύ τους και με τους καθηγητές τους (Διευθύντρια, Δασκάλα)

Τόπος: Αθήνα, σχολείο Θηλέων.
Χρόνος: απροσδιόριστος, αλλά μπορούμε να εντάξουμε το απόσπασμα σε ένα γενικότερο χρονικό πλαίσιο, δηλαδή την δεκαετία του 40, όταν η συγγραφέας πήγαινε σχολείο. Πιο συγκεκριμένα  το μυθιστόρημα τοποθετείται χρονικά το 1936-1937 .

Αφηγητής-αφήγηση:

 Ο Αφηγητής είναι αμέτοχος στην ιστορία (ετεροδιηγητικός), παντογνώστης (γνωρίζει γεγονότα, τις σκέψεις  και τα βαθύτερα συναισθήματα των προσώπων).  Η αφήγηση γίνεται σε γ' πρόσωπο, από έναν μη δραματοποιημένο αφηγητή που φαίνεται ότι δεν συμμετέχει στην ιστορία (εκτός από το σημείο, όπου φαίνεται να παρεμβαίνει η Ζώρζ Σαρρή "Αντίο Ποζελάκι").   

Η αφήγηση είναι χρονολογική (γραμμική)τα γεγονότα αναφέρονται με τη σειρά με την οποία διαδραματίστηκαν με κάποιες σύντομες αναδρομές στο παρελθόν ( το πρόσφατο καλοκαίρι, η ανάμνηση της Ζωρζ από την Αίγινα, η αναφορά στην περσινή ντροπή της αντιγραφής).

Αφηγηματικοί τρόποι:
1. Διάλογος  κυριαρχεί στο απόσπασμα και δίνει ζωντάνια, ποικιλία, παραστατικότητα, θεατρικότητα. Η δροσιά των νεαρών κοριτσιών μεταδίδεται ολοζώντανη μέσα από τους διαλόγους τους. Έτσι δίνεται η ευκαιρία στον αναγνώστη να φανταστεί το σκηνικό της ιστορίας με μεγάλη ευκολία και να αντιλαμβάνεται την ιστορία σαν να παρακολουθεί μια θεατρική παράσταση. Ο αναγνώστης συμμετέχει έμμεσα στην πλοκή της αφήγησης.Ο διάλογος επιτρέπει επίσης να φανούν οι διαφορές στην κοινωνική θέση και στις αντιλήψεις των κοριτσιών καθώς και η παιδαγωγική μέθοδος της καθηγήτριας.

2. Η Αφήγηση καταλαμβάνει μικρό μέρος του αποσπάσματος.Στην αφήγηση παρεμβαίνει κάποια στιγμή η Ζωρζ Σαρή για να αποχαιρετήσει μια φίλη, το «Ποζελάκι». 
3. Περιγραφή   Υπάρχουν σύντομες περιγραφές της εξωτερικής εμφάνισης των κοριτσιών, των καθηγητριών , των τόπων (π.χ πύργος στη Μάνη, Αίγινα)

4.Σχόλια: Η αφηγήτρια σχολιάζει πρόσωπα και πράγματα σαν παντογνώστης αφηγητής , γνωρίζει τις σκέψεις και τα συναισθήματα των προσώπων. Με τα σχόλιά της γνωρίζουμε  τον κόσμο της και την κριτική της σκέψη.

---

Ενότητες:
1η Ενότητα: §1-8 <<Η τάξη γιορτάζει…στο σχολείο πανηγύρι>>: Η επιστροφή στο σχολείο, η χαρά για το ξανασμίξιμο και οι καλοκαιρινές εντυπώσεις.

2η Ενότητα: §9-11 <<Όταν μπήκε στην τάξη …είχε διαλέξει Το θέμα!>>: Το σχολικό πρόγραμμα ξεκινά και δίνεται το θέμα της πρώτης έκθεσης.

​3η Ενότητα: §12-13 <<Πριν ακόμη χτυπήσει…που φτερούγιζαν γύρω τους>>: Η Ζωρζ σκέφτεται πώς θα περιγράψει όλα όσα έζησε το καλοκαίρι. 

---

Γλώσσα:

• είναι απλή δημοτική, καθημερινή
• χρήση ελάχιστης καθαρεύουσας
• ο λόγος είναι απλός και εκφραστικός 

Ύφος: 

• απλό, φιλικό, παιδικό,  και φυσικό και αποδίδει με επιτυχία το στιλ ομιλίας των νεαρών κοριτσιών, χιουμοριστικό και το τέλος λυρικό, καθώς είναι γεμάτο από τα συναισθήματα των κοριτσιών και γλαφυρό, χάρη στα σχήματα λόγου. Επίσης ζωντανό, ζωηρό και γοργό, καθώς κυριαρχεί ο διάλογος, η πρωτοπρόσωπη αφήγηση των διακοπών της κάθε κοπέλας, η οποία δεν είναι μακροσκελής, ώστε να μην κουράζει, αλλά περιορίζεται σε σύντομες, κοφτές προτάσεις. Επιπλέον είναι ευχάριστο και νοσταλγικό καθώς χαρακτηρίζεται από την αναπόληση των καλοκαιρινών διακοπών
• Εκφραστικά μέσα:
• Σχήματα λόγου : χρησιμοποιούνται κυρίως μεταφορές, παρομοιώσεις, επαναλήψεις, ασύνδετο σχήμα και ωραίες εικόνες προσώπων και τοπίων.Σχήματα Προσωποποιήσεις: ≪Η τάξη γιορτάζει τη χαρά της πρώτης μέρας≫  
  Μεταφορές: ≪Μάτια λαμπερά γεμάτα θάλασσες και βουνά, γεμάτα παιχνίδια, γεμάτα τρέλες≫, ≪να προλάβουμε τη θάλασσα λάδι≫, ≪Κι ήταν η πρώτη μέρα στο σχολείο πανηγύρι≫, ≪Στην αυλή μεγάλες και μικρές μαθήτριες έκοβαν βόλτες≫.
  Παρομοιώσεις:  ≪Όταν σαν θεά Αθηνά κατέβαινε το λοφάκι≫
  Ασύνδετο σχήμα: ≪Αγκαλιές, φιλιά, γέλια, φωνές≫, ≪Η Πόπη στο Λουτράκι, η Τίλδα στη Γλυφάδα, ≪Θα τα έγραφε όλα, για την καφασωτή παράγκα …από τον ψηλό βράχο»
  Επαναλήψεις: ≪ήταν όμορφη, πιο όμορφη από πέρσι≫, ≪Πιστεύω
  πως φέτος θα πούμε πολλά, πιο πολλά από πέρσι≫.
  Υπερβολή: «έγινε χαλασμός από τα πολλά χειροκροτήματα»
  Αντίθεση: «μεγάλες και μικρές μαθήτριες»
• Εικόνες: ≪-Ε, και να βλέπατε τον πύργο των παππούδων μου!…με είκοσι τέσσερις λαμπτήρες≫,  ≪Αδύνατη, μικροκαμωμένη…Ομορφούλα≫
• Το μήνυμα του κειμένου
  Τα εφηβικά χρόνια είναι ανέμελα. Ανάμεσα στους μαθητές αναπτύσσονται φιλίες. Η εικόνα είναι οικεία και δεν παρουσιάζει διαφορές από τη σύγχρονη εικόνα των μαθητών σε ανάλογες περιστάσεις. Χαρούμενη ατμόσφαιρα, αγάπη και φιλία μεταξύ των κοριτσιών, συμπάθεια προς την καλή καθηγήτρια. Η σχολική ζωή βέβαια διέπεται από πιο αυστηρούς κανόνες σε σχέση με σήμερα.
   

---

Εντοπισμός και περιγραφή των προσώπων του αποσπάσματος:

Οι μαθήτριες της τάξης: ανήκουν στην εύπορη κοινωνική τάξη (όλες πήγαν διακοπές το καλοκαίρι, κάποιες σε ακριβά ξενοδοχεία, φοιτούν εσωτερικές σε ιδιωτικό σχολείο). Όλες φαίνεται να είναι δεμένες και είναι σαν  μία παρέα, παρόλο που διαφέρουν οι συνθήκες της ζωής της καθεμιάς. Είναι αυθόρμητες, γεμάτες ενθουσιασμό , εκδηλώνουν τις φιλικές τους διαθέσεις μέσα στην εορταστική ατμόσφαιρα της επιστροφής στο σχολείο, υποδέχονται φιλικά τη νέα συμμαθήτριά τους. Οι σχέσεις μεταξύ τους είναι στενές και κυριαρχούν  η χαρά, το κέφι, η συγκίνηση, η ανεμελιά, η νοσταλγία και η αισιοδοξία. Τη χαρούμενη αυτή διάθεση την εκδηλώνουν με:  αγκαλιές, φιλιά, γέλια, φωνές, χειροκροτήματα, ανταλλαγή καλοκαιρινών αναμνήσεων, εμπειριών, μυστικών. Νιώθουν όμως και στενοχώρια για τις συμμαθήτριες που δε θα είναι φέτος μαζί τους στο σχολείο. Τα κορίτσια είναι δεμένα μεταξύ τους αν και δεν λείπουν κάποιες ανταγωνιστικές ή τυπικές και αδιάφορες σχέσεις που ίσως κρύβουν κάποια αντιπάθεια.
​Δείχνουν τον απαιτούμενο σεβασμό στην διευθύντριά τους την Κυρία Ερασμία αλλά τα αισθήματά τους προς αυτήν είναι άχρωμα και άτονα. Υποδέχονται όμως με ενθουσιασμό την αγαπημένη καθηγήτριά τους. Μεταξύ της τελευταίας και των μαθητριών έχει αναπτυχθεί μία ιδιαίτερη οικειότητα και αγάπη.

Κοινωνικά θέματα που αφορούν το θεσμό της οικογένειας: 
-         διαλυμένες οικογένειες (Αθηνούλα)
-         φτωχές, πολύτεκνες οικογένειες που συχνά αναγκάζονται να δώσουν τα παιδιά τους για υιοθεσία (Μίνα)
-         κάποια παιδιά εγκαταλείπουν το σχολείο για να εργαστούν (Ποζέλι)
=> η φοίτηση στο Γυμνάσιο δεν ήταν τότε υποχρεωτική

---

Ηθογραφία: 
Η Ζωρζ Σαρή:  Είναι το βασικό πρόσωπο του μυθιστορήματος. Παρουσιάζεται αυθόρμητη, ξέγνοιαστη, ομιλητική και διαθέτει ζωηρή φαντασία, ενώ συγκινείται όταν αποχαιρετά με το δικό της τρόπο την Ποζελί. . Θέλει να γράψει την καλύτερη έκθεση , όταν η καθηγήτριά τους τούς αναθέτει να γράψουν την πρώτη έκθεση. Αισθάνεται ακόμα τύψεις για την αντιγραφή που έκανε την προηγούμενη χρονιά. Παρουσιάζεται ρομαντική, αγαπά τη θάλασσα, είναι τίμια και ειλικρινής.
Άλλες μαθήτριες:
Λίλη: είναι  υπεροπτική, εγωίστρια και ψυχρή.
Κική:  φαντασμένη και επιδειξιομανής.
Άλμπα: εσωστρεφής, λιγομίλητη,  ντροπαλή.

Η καθηγήτρια:  Η δεσποινίς Κλάρα εμφανίζεται προσιτή, απλή, φιλική και αγαπητή στις μαθήτριες. Μιλάει με οικειότητα στα κορίτσια γι’αυτό είναι αξιαγάπητη. Αυτή η διαπροσωπική σχέση με τις μαθήτριές της είναι προχωρημένη  για εκείνη την εποχή της αυστηρότητας. Είναι αφοσιωμένη στη δουλειά της και υπεύθυνη.  Είναι ευγενική καθώς καλωσορίζει τη νέα μαθήτρια.

Η κυρία Ερασμία Δελαπόρτα (η διευθύντρια): Φαίνεται τυπική, απρόσωπη, με αυστηρή συμπεριφορά. Δείχνει ψυχρή, και είναι απόμακρη (για να προκαλεί σεβασμό αλλά και φόβο). Είναι λακωνική καθώς περιορίζεται σε σύντομες ανακοινώσεις.

 Θέμα: η επιστροφή στο σχολείο μετά τις θερινές διακοπές και η πρώτη ανταλλαγή των εμπειριών του καλοκαιριού ανάμεσα στις συμμαθήτριες μιας τάξης κάποιας σχολής θηλέων με οικοτροφείο. Οι μαθήτριες ήταν γόνοι ευκατάστατων οικογενειών σε εποχή μεγάλης φτώχειας (λίγο πριν το ’40). 

Ερμηνευτική προσέγγιση :Η διάθεση των κοριτσιών και οι εκδηλώσεις τουςΧαρούμενη διάθεση, γιορταστική ατμόσφαιρα, κέφι, νεανική ανεμελιά. Τα κορίτσια ανταμώνουν και πάλι και εκδηλώνουν τη χαρά τους με αγκαλιές, φιλιά, γέλια και φωνές ανταλλάσσοντας εμπειρίες, αναμνήσεις, μυστικά. Η καθεμιά λέει για το δικό της καλοκαίρι, οι κουβέντες τους είναι σκόρπιες, σχολιάζουν τις εντυπώσεις από αυτά που έζησαν, διακόπτουν η μια την άλλη, καθώς η καθεμιά θέλει να πει τα δικά της. Βρίσκονται σε μια ατμόσφαιρα ξεγνοιασιάς και νεανικού κεφιού και ξεκινούν τη νέα σχολική χρονιά με αισιοδοξία. 

Οι σχέσεις των μαθητριών μεταξύ τουςΕίναι όλες μια παρέα. Ακούνε με ενδιαφέρον τις αναμνήσεις της καθεμιάς από τις καλοκαιρινές διακοπές, εκδηλώνουν τις φιλικές τους διαθέσεις με αυθορμητισμό και υποδέχονται με καλή διάθεση τη νέα τους συμμαθήτρια. Στην αφήγηση παρεμβαίνει κάποια στιγμή η Ζωρζ Σαρή και αποχαιρετά με έκδηλη συγκίνηση μια φίλη που δεν θα είναι φέτος μαζί τους. 

Οι σχέσεις με το σχολείο και τους καθηγητές Στη διευθύντρια δείχνουν τον απαιτούμενο σεβασμό και την αγαπημένη τους καθηγήτρια την υποδέχονται με ενθουσιασμό. Τη συμπαθούν πολύ και έχουν σχέση αμοιβαίας κατανόησης, συνεργασίας και σεβασμού. Είναι πρόθυμες να ανταποκριθούν με προθυμία στα σχολικά τους καθήκοντα. Η φιλόλογος μιλά στις μαθήτριες με οικειότητα και θέτει τους στόχους της νέας χρονιάς με σοβαρότητα και υπευθυνότηταπολύ καλή σχέση μαθητριών με την καθηγήτρια, κάτι όχι συνηθισμένο εκείνη την εποχή της αυστηρότητας, μοιάζει με τη σχέση οικειότητας που υπάρχει ανάμεσα στους μαθητές και τους καθηγητές της δικής μας εποχής. 

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

1^η ομάδα

1. Στο κείμενο έχουμε την αφήγηση της πρώτης μέρας στο σχολείο, μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, μιας ομάδας κοριτσιών που φοιτούν σε Σχολή Θηλέων. Μέσα σε αυτήν την αφήγηση μπορούμε να εντοπίσουμε μια σειρά από μικρότερες αφηγήσεις για το πώς πέρασε κάθε κορίτσι τις καλοκαιρινές του διακοπές.  Εντοπίστε όσο πιο πολλές μπορείτε από αυτές τις αφηγήσεις.

• Ποιες από αυτές είναι σε πλάγιο και ποιες σε ευθύ λόγο; Γιατί η συγγραφέας καταφεύγει τόσο συχνά στη χρήση του διαλόγου;
• Σε ποιο χρόνο είναι τα περισσότερα ρήματα σε αυτές τις αφηγήσεις;

 

2.     Ποια είναι η διάθεση των κοριτσιών την πρώτη μέρα της επιστροφής τους στο σχολείο μετά τις καλοκαιρινές διακοπές και με ποιους τρόπους την εκδηλώνουν;

2^η ομάδα

1. α) Να συμπληρώσετε τον ακόλουθο πίνακα για την αφήγηση που διαβάσατε :

 

·                  Τόπος της ιστορίας
·                  Χρόνος της ιστορίας
·                  Η γλώσσα της αφήγησης
·                  Ποιος αφηγείται την ιστορία; Συμμετείχε ο ίδιος στα γεγονότα που εξιστορεί;
·                  Σε ποιο  ρηματικό πρόσωπο γίνεται η αφήγηση ;

 

2. Βρείτε στο κείμενο και σχολιάστε σημεία που φανερώνουν τη σχέση των μαθητριών μεταξύ τους, με το σχολείο και τους καθηγητές τους. Συγκρίνετε τα ευρήματα με τις δικές σας εμπειρίες και σχέσεις.

3^η ομάδα

 

1. Ποιος αφηγηματικός τρόπος κυριαρχεί στο απόσπασμα και πώς επιδρά στον αναγνώστη η επιλογή αυτή;
2. Βρείτε στο κείμενο σημεία που αφορούν εφηβικές ανησυχίες και να τις συγκρίνετε με τις δικές σας

 

          4^η ομάδα    

 

 

1. Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της πρώτης με αυτά της δεύτερης στήλης

 

Σχήματα λόγου	παραδείγματα
1.     Προσωποποιήσεις	i.          Όταν σαν θεά Αθηνά κατέβαινε το λοφάκι
2.     Μεταφορές:	ii.          Η τάξη γιορτάζει τη χαρά της πρώτης μέρας
3.     Παρομοιώσεις:	iii.          ήταν όμορφη, πιο όμορφη από πέρσι
4.     Ασύνδετο σχήμα	iv.          έγινε χαλασμός από τα πολλά χειροκροτήματα
5.     Επαναλήψεις	v.          Στην αυλή μεγάλες και μικρές μαθήτριες έκοβαν βόλτες
6.     Εικόνες:	vi.          Αγκαλιές, φιλιά, γέλια, φωνές
7.     Υπερβολή	vii.          μεγάλες και μικρές μαθήτριες
8.     Αντίθεση	viii.          Ε, και να βλέπατε τον πύργο των παππούδων μου!…με είκοσι τέσσερις λαμπτήρες

 

2. Συγκρίνετε τις εμπειρίες αγοριών και κοριτσιών εκείνης της εποχής με τις δικές σας.

 

5η ομάδα
1.     Βρείτε σημεία στα οποία η αφηγήτρια σχολιάζει πρόσωπα και πράγματα τα οποία δε θα μπορούσε λογικά να ξέρει. Πώς ονομάζεται αυτός ο τύπος του αφηγητή και ποιες δυνατότητες προσφέρει στην αφήγηση;4 2.     Βρείτε στο κείμενο σημεία που αφορούν παιδαγωγικές αντιλήψεις και να τις σχολιάσετε

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ : Επιλέξτε ένα από τα δύο θέματα (περίπου 200 λέξεις).

1. Γράφεις στο ιστολόγιο του σχολείου σου ένα άρθρο όπου περιγράφεις τη σχολική ζωή στην εποχή της Ζωρζ Σαρή και τη συγκρίνεις με τη σημερινή. (σχέσεις μαθητών, καθηγητές κτλ.)
2. Μόλις έχεις επιστρέψει στο σπίτι μετά την πρώτη μέρα στο σχολείο. Γράψε στο ημερολόγιό σου μια σελίδα με τα συναισθήματα και τις προσδοκίες σου απ΄αυτή την επιστροφή.

 

---

Δραστηριότητες:
=> Για να εμπεδώσετε το κείμενο πατήστε ΕΔΩ.

• ​Μπορείτε να βρείτε μια παρουσίαση της ενότητας πατώντας ΕΔΩ. 
• Βιογραφικά στοιχεία  για τη συγγραφέα μπορείτε να βρείτε ΕΔΩ. 
• Μπορείτε επίσης να μάθετε για τη συγγραφέα μέσα από μια παρουσίαση πατώντας ΕΔΩ. ​
• Δείτε την Άλκη Ζέη να μιλά για τη φιλία της με τη Ζώρζ Σαρρή πατώντας ΕΔΩ. 
• ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑhttp://mariafiolitaki.weebly.com/zeta974rhozeta-sigmaalpharho942-kappaalphaiota-pi940lambdaiota-sigmatauomicron-sigmachiomicronlambdaepsilon943omicron.html
• https://www.blogger.com/blog/post/edit/9213250236640960149/6540387378297384343